Transcriptie:
Om je heen staan meerdere oude textielmachines. Deze machines worden niet aangestuurd door een computer, maar door ponskaarten. Het exemplaar waar je nu voor staat komt uit 1969 en werd vroeger gebruikt om keukendoeken te produceren. En dat doet ‘ie nog steeds. Deze weefmachine produceert namelijk de besteller van de TextielShop: de op Bauhaus geïnspireerde glazendoeken van Kitty van der Mijll Dekker! Om het vakmanschap leven te houden, wordt op deze machine dus nog iedere dag gewerkt. Want kennis die niet wordt doorgegeven? Die verdwijnt. En dat brengt me bij het verhaal van een van de oudste medewerkers van het Lab.
"Alle techniek die op de oude machine zit probeer ik over te geven aan de jongere generatie. Een kaart maken. En onderhoudwerkzaamheden. En het smeerprogramma. Alles wil ik ze leren."
Je hoorde Paul Looijkens. Als veertienjarige begon hij zijn carrière in textiel, net als zijn vader voor hem. Maar fabriek na fabriek sloot de deuren dus ging hij van de ene naar de andere, totdat hij uiteindelijk hier in het museum zijn plek vond. Inmiddels is Paul over de 80. Maar zijn liefde voor textiel is zo groot, dat hij nog steeds elke donderdag in het Lab te vinden is. Om de jongere generatie alles te leren over de oude machines. Zoals de twintiger Jim Rollé.
"ls het om de oude getouwen gaat moet ik de kennis echt van Paul hebben. En in het lab heb ik collega's die er ook veel van weten. Maar zonder hem zou ik het niet zo begrijpen zoals ik het nu doe."
Maar hoe lukte het om de jonge Jim te strikken voor een vak dat eigenlijk niet meer bestaat?
Daar bedachten ze bij het TextielLab iets slims op.
"De zoektocht begon eigenlijk dat ik in gesprek was met de manager techniek. En die manager techniek die zei tegen mij, nou als we nou echt een jong talent aan ons willen binden, dan moet hij wel technisch inzicht hebben. En toen vroeg ik aan hem, ja maar hoe zie je dat of hoe kun je dat testen?"
Je hoort Hebe Verstappen, hoofd van het TextielLab.
"Toen zei hij, nou als iemand nou een band kan plakken, gewoon op een soepele manier, dan heeft hij genoeg talent. Dus dan mag hij komen. En zo is dat tot stand gekomen dat wij als Textielmuseum een advertentie plaatsten: Het TextielMuseum zoekt fietsenmakers."
"Nu ben ik zelf geen fietsenmaker. Maar ik zou mijn fiets voor een platte band nooit naar de fietsenmaker brengen. En als mijn ketting slap staat, breng ik hem zelf ook op spanning."
Jim bleek precies degene waar het Lab naar op zoek was. Maar niet alleen de technici krijgen de kans om aan de oude machines te werken.
"Dus wat wij met heel veel oude machines doen, is kunstenaars of jonge talenten uitnodigen om op die machine zelf te komen werken. En dat is best spannend, want die machine is collectie. Dus je gaat eigenlijk een collectiestuk van meer dan honderd jaar oud, ga je inzetten om op te oefenen, om mee te prutsen, om mee te testen. En dan kan er ook weleens iets stuk gaan."
Dat risico nemen ze hier bij het TextielMuseum. Want het principe van meester en leerling, van kennisoverdracht van generatie op generatie – dat is precies waar het TextielLab voor staat. Alleen tegenwoordig niet meer in een fabriek, maar in een museum.
Oh…en ben je nou benieuwd geworden naar de glazendoek die op deze machine wordt gemaakt? Loop dan even door naar de museumwinkel, die vind je direct rechts van de ontvangstbalie aan je rechterhand.
Dit is het einde van de audiotour van het TextielLab. Wil je meer weten over wat er gebeurt in het Lab en in het museum? Kijk dan op de website van het TextielMuseum!
English transcription:
The old machines you see here are not controlled by computers but by punch cards.
The loom in front of you dates from 1969. It once produced kitchen towels – and still does. In fact, it makes the TextielShop’s bestseller: Bauhaus-inspired glass cloths by Kitty van der Mijll Dekker.
To keep this craft alive, the machine is used daily. Which brings me to the story of one of the lab’s oldest employees.
“I try to pass on everything about this old machine to the younger generation: making a punch card, maintenance, oiling.”
That was Paul Looijkens. He started working in the textile industry aged 14, just like his father. As factory after factory closed, he moved from one to the other before finally finding his place at the museum. Now in his eighties, Paul still comes in every Thursday to teach younger employees about the old machines, like twenty-something Jim Rollé.
“When it comes to the old looms, I really need Paul's knowledge. I have colleagues in the lab who also know a lot about them. But without him, I wouldn't understand the machines nearly as well as I do.”
But how do you attract young people to a profession that no longer exists? The TextielLab came up with a clever idea.
“I was talking to the technical manager. He said: if we really want to attract young talent, they have to have technical insight. I asked him, "But how do you determine that, or how can you test that?"
You just heard Hebe Verstappen, head of the TextielLab.
“The technical manager said, ‘If someone can fix a flat bicycle tyre, then they're talented enough for this job.’ So, we placed an ad that read: ‘The TextielMuseum seeks bicycle repairers.’”
“Now, I'm not a bicycle repairer myself. But I would never take my bike to a repair shop to fix a flat tyre. And if my chain was loose, I would tighten it myself.”
Jim turned out to be exactly the person the lab was looking for.
But it is not just technicians who get the chance to work on the old machines.
“We make many of them available for artists or young talent to work on. That can be nerve-wracking, because the machines are part of our collection. So, you're essentially taking a collection piece over a hundred years old and using it to practice on and tinker with. And there’s a chance something might break.”
That's a risk the TextielMuseum is willing to take. Because the principle of master and apprentice, of knowledge passed from generation to generation is exactly what the TextielLab is all about. Only now it's no longer in a factory, it’s in a museum.
If you are curious about the glass cloth made on this loom, you’ll find it in the museum shop – just to the right of the reception desk.
This is the end of the TextielLab audio tour. To learn more about the lab and museum, please visit the TextielMuseum website.
